Поддержим Лезгинский бизнес
Лента новостей
ОПРОС
Как Вы сморите на то, чтобы издание «ЛезгиЯр» публиковало не только лезгинские новости?
Всего ответов: 680
Реклама
Реклама
ЛезгиЯр на Facebook
Партнеры ЛезгиЯр
Лезги литература
Статистика

Яндекс.Метрика

Наша Кнопка

Онлайнда авайбур: 36
Мугьманар: 34
Иштиракчияр: 2
Аснар, Lezgi_Zober

Сегодня нас посетили:

 
Главная » 2013 » Сентябрь » 29 » БицIекар уьмуьрдиз гьазурзавай кьеб

12:00
БицIекар уьмуьрдиз гьазурзавай кьеб

БицIекар уьмуьрдиз гьазурзавай кьеб БицIекар уьмуьрдиз гьазурзавай кьеб 27-сентябрдин югъ сувар яз къейд авун дуьшуьшдин кар туш. Гьеле 1863-йисан 27-сентябрдиз Санкт-Петербург шегьерда Россияда сифте яз аялрин бахча кардик акатнай. Малум тирвал, мектебдиз фидай яшар тахьанвай аялриз тербия гун ва абур уьмуьрдиз гьазурун важиблу месэлайрикай сад я. Иллаки и девирда бицIек гележегдин ватандаш хьиз чIехи хьун уьмуьрдин истемишун я. И карни сифте нубатда тербиячидин камаллувилелай, адаз аялар кIан хьунилай ва абурун гьакъиндай къайгъударвал авунилай хейлин аслу я. Каспийск шегьерда фадлай вичел "Буратино” тIвар алай 17-нумрадин аялрин бахча кардик ква. Аялрин и идарадиз гьахълудаказ шегьерэгьлийри "бицIекар уьмуьрдиз гьазурзавай кьеб” лугьузва. 

Эхь, ина чи шегьердин аялри сифте чирвилер къачузва, абур гележегдин гурлу уьмуьрдиз гьазурзава. Инанмишвилелди лугьуз жеда хьи, агъзурралди Россиядин аялрин бахчайрин арада чи шегьердин вичикай гьакъикъатдани аялрин кьвед лагьай кIвал хьанвай и идара чешнелубуракай сад тирдал шак алач. Каспийск шегьерда 1979-йисан 26-сентябрдилай сифте 7-нумрадин аялрин бахчада тербиячи, гуьгъуьнлай методист яз, 2005-йисан 13-октябрдилай 17-нумрадин аялрин бахчада заведующийвиле чи баркаллу руш Зарема Абдурашидовна Езибеговади кIвалахзава. Ингье Зарема Абдурашидовнади аялрин бахчадикай вуч лугьузватIа: - Гьар са диде-бубади вичин багъри веледдиз жезмай кьван къулайвилер гуникай фикир ийиз жеда. Эгер абурун фикирар, умудар кьилиз акъатдай мумкинвилерни хьайитIа, ихьтин диде-бубайри чеб бахтлу инсанар тирди гьиссда. 

Инал суьгьбет аялар чпиз талукь идарайра тербияламишуникай ва абур гележегда хайи Ватандиз, халкьдиз вафалубур яз чIехи хьуникай физва. Зун къе вичин гьакъиндай жуван хиве вири жавабдарвал авай аялрин бахчадин заведующийвиле тайинарайла, адал алай гьал акур инсандиз бегьем кьагьар къведай. Гьар сеферда марфар, живер къвайила, чиркин ятар аялрин бахчадин гьаятдиз кIватI жезвай. Я тербиячийривай, сифте нубатда гъвечIи аялривай дараматдин къенез гьахьиз жедачир. 

Гьавиляй зи хиве гьатай сифте буржийрикай сад канализация къайдадик кутун хьана. Амма идалди вири кIвалахар куьтягь жезвачир. Юхсул гьалда авай дарамат капитальнидаказ ремонт авун чарасуз тир. Нетижада чна вири пенжерар дегишарна, чиле плитаяр туна. Аялрин группаяр авай вири кIвалерани ремонтдин кIвалахар кьиле тухвана. Гьелбетда, и вири кIвалахриз бес кьадарда пулдин харжиярни тавуна амукьнач. 

Им, лагьайтIа, виридалайни четин месэлайрикай сад тир. Государстводавай бес кьадар пулдин такьатар гуьзлемишун гьаваян кар тир. Гьавиляй чи къаршидиз спонсорар яз сифте нубатда чи аялрин диде-бубаяр атана. Белки, им са гьихьтин ятIани къайдаяр чIурунни тир жеди, амма чаз маса чара авачир. Заведующий яз неинки аялрин бахчадин дарамат къайдадик хьун, гьакI аялар тербияламишунин месэлани лап хцидаказ зи вилик акъвазнавай. И жигьетдай заз сифте нубатда шегьердин руководстводиз, вири диде-бубайриз ва жува кIвалахзавай коллективдиз чухсагъул лугьуз кIанзава. Им садазни сир туш, чи шегьердин аялрин бахчайра вири аялриз чкаяр бес жезвач. Уьлкведа "Материнский капитал” лугьудай программа кардик акатунихъ галаз санал, дидейри жезвай аялрин гьакъиндайни къайгъударвал чIугун лазим тир эхир. Гьайиф хьи, и кар кьиле фенач. ИкI алай вахтунда чи аялрин бахчада гьар са группада 16 аялдин чкадал 30 аял ава. 



Идан гьакъиндай чи тIварцIихъ критикадин келимаярни лугьузва. Шегьердин амай аялрин бахчайрин гьални са акьван хъсанди туш. Аялрин цIийи бахчаяр эцигунин кIвалахни вилик физвач. Заз жуван коллективда кIвалахзавай тербиячийри чпин руьгьдин къуватар вири эцигна бицIекар уьмуьрдиз гьазурзавайдакай лугьуз кIанзава. Гьелбетда, са бязи теоретикри лугьузвайвал, и кIвалах тешкилун са акьван регьят кар туш. Гьар са тербиячи вичин вилик эцигнавай мурад кьилиз акъудиз чалишмиш жезвайвиляй адан кIвалахдихъ хъсан нетижаярни тахьана амукьзавач. Чи аялрин бахча мадни амайбурулай квелди тафаватлу жезва лагьайтIа, сифте чирвилер ва тербия гунилай алава яз чна аялрин сагъламвал хуьнизни артух фикир гузва. 

Чи аялри чеб гьакъикъатдани физкультурадал ва сагъламвал таъминардай маса месэлайрал машгъул жезвайди кардалди къалурзава. ГьакI абуру, чи муаллимрин гьакъисагъвилин зегьметдин нетижада шегьерда кьиле физвай жуьреба-жуьре шад мярекатрани халис артистри хьиз иштиракзава. И жуьредин мярекатра аялрихъ галаз санал абурун диде-бубайрини чпин бажарагъ къалурзава... Зарема Абдурашидовнадин суьгьбетдай малум хьайивал, ам кьиле авай аялрин бахчадин кIвалахдихъ хъсан нетижаяр хьун, гьелбетда, ада гьар юкъуз тухузвай, галатун тийижир зегьметдин нетижа я. Ингье идан гьакъиндай ина кIвалахзавай гъвечIи группадин аялрин тербиячи тир Бесханум Къурбановнади вуч лугьузватIа: - За цIуд ийисара и бахчада гъвечIи аялриз тербия гуз абур уьмуьрдиз гьазурзава. 

И йисара зи гъиликай хкатай аялри къе уьмуьрда чеб Ватандиз, хайи халкьдиз вафалу инсанар хьана зегьмет чIугвазва. Эхь, абуру зунни хайи диде, баде, хала хьиз са чIавузни рикIелай ракъурзавач. Чаз, тербиячийриз, кIвалахдин шартIар яратмишунин карда чи заведующий Зарема Абдурашидовнадин чалишмишвилерни екебур я. Гьелбетда, шегьерра, гьатта районрин центрайрани аялрин бахчаяр бес тежезвай и алай четин девирда гьар са тербиячидин хиве жавабдар везифаяр гьатзава. 

Гьавиляй инанмишвал къалуриз кIанзава хьи, аялрин бахчада кIвалахзавай гьар са коллективдин къаршидиз неинки аялрин диде-бубаяр гьакI амай вири чи инсанар, и важиблу кар чпиз талукь жавабдар идараярни атун чарасуз я. Чахъ галаз авур суьгьбетдин эхирдай Зарема Езибеговади лагьана: "За рикIин сидкьидай чпин пешекарвилин суварин юкъуз вири тербиячияр тебрикзава. Къуй абурухъ чпи хкянавай четин важиблу рекье мадни еке агалкьунар хьурай. Къуй абуру гьамиша чи аялрин гьакъиндай къайгъударвал авурай!”

Зарема Исмаилова, «Лезги Газет»




Ниже приведены схожие материалы:

Похожие новости по теме:

Категория: Лезгины в России | Просмотров: 2894 | Добавил: Редактор | В материале упоминаются: лезги чIал
1 Сажидин Саиджамалович Саидгасанов.  
 
 
07.02.2014 14:53
 
ШЕХЬМИР, ЧАН ЗАРИНА
( аваз Къ. Мбрагимован)

Гуьрчег рушар шедайди туш,
Яшар кьвед-пуд йис хьайила.
Пис аялар жедайди туш,
Дидедиз яб гуз хьайила.

Тикрар бенд:
Шехьмир, чан Зарина,
Шехьмир, чан Зарина,
Шехьмир, чан Зарина,
Бубади ваз къуьр гъида.
Лайлай бала, алад ширин ахвариз.
Ширин бала, бубади ваз къуьр гъида

Шехьмир, шехьмир, чан Зарина
Дидед гъиле кар авайла,
АлакьдатIа, лагь манияр,
Икьван кьуьзел тIвар алайла.

Тикрар бенд:
Шехьмир, чан Зарина,
Шехьмир, чан Зарина,
Шехьмир, чан Зарина,
Бубади ваз къуьр гъида.
Лайлай бала, алад ширин ахвариз.
Ширин бала, бубади ваз къуьр гъида

Бике рушан ширин я сес,
Мани ягъиз, билбил жедай.
Дидеди ваз туькIуьрда мес,
Ваз ширин тир ахвар къведай.

Тикрар бенд:
Шехьмир, чан Зарина,
Шехьмир, чан Зарина,
Шехьмир, чан Зарина,
Бубади ваз къуьр гъида.
Лайлай бала, алад ширин ахвариз.
Ширин бала, бубади ваз къуьр гъида
Ответить       0  
Спам

2 Сажидин Саиджамалович Саидгасанов.  
 
 
07.02.2014 15:17
 
кьабул куьз ийизвач
Ответить       0  
Спам

3 Сажидин Саиджамалович Саидгасанов.  
 
 
07.02.2014 15:19
 
Гьуьрметлубур, за биц1екар патал са шумуд эсер рекье твазва.
Сажидин

КIВАТIИ-КIВАТIАШ
ВА АЖДАГЬАН
Хьана кьван, хьанач, са КIватIи-КIватIаш,
ТIимил ятIан яш, пара дирибаш.
Мад авай адахъ викIегь тир дустар,
Чебни гьарма са пешедин устIар.

Башламишдалди за жуван негъил,
Лугьун квез, авай Аждагьан пехил.
Адахъ аваз гъуьр регъведай регъвер,
Муьгьтеж тир Куьре патарин хуьрер.

Хабар нивай гун? Чи КIватIашавай.
Гъуьр куьтягь хьана, кIвале каш авай.
Са юкъуз КIватIаш ламраллаз вичин,
Техил гваз регъуьз физ жеда кIвачин.

Хкажна парар далудал ламран,
Вичел парталар алукIна чамран,
Фидайла атIуз дерени тепе,
Аквада адаз са чIехи пепе.

"Герек къведа ам рекьени хуьле",-
Лагьана, твада хурчардин хиле.
Фида атIуз тар, фида атIуз там,
Яцран тумунал дуьшуьш жеда ам.

"Герек къведа ам рекьени хуьле",-
Лагьана, твада хурчардин хиле.
Фида чи КIватIаш, фида ам пара,
Ламни галатна, атIуда чара.

Хабар нивай гун, Пехъревай кьуьзуь,
Аждагьандал жен тийизвай рази.
КIватIаш акурла татана кьарай,
Пехъре гьарайда кьакьан тир тарай.

-Югъур хьуй, КIатIаш!
-Сагъ хьурай ви баш!
-Гьиниз физва вун, ламра ягъиз каш?
-Салам алейк, Пехъ!
-Алейкум салам!

-Рвегъ жагъин тийиз, галат хьанва лам.
-За жагъурични ваз фидай улам?
Кьакьан дагъ аку, муркIадин кукIвар,
Адан кIанева, кваз ракьун ракIар.

Саданни адак акакьзавач тIем,
Къуз кусузва ам, йифиз кутаз дем.
А регъуьн къене нефсиниз зурба,
Регъуьхъбан ава - Аждагьан-буба!

Регъвей гъуьруькай цикIенар чараз,
Акъудзава куьн фу ада тараз.
КIватIиз жинерар, худда тваз кьуьлер,
Шумудан ада атIана кьилер?

-Чавай адаз вуч ийиз жеда, Пехъ?
-Тежер вуч ава? Са фенд кьадай рехъ!
Регъуьн къавукай куьрснава анар,
ГьакIан анар туш: гьам рикI, гьам-фанар.

Эгер вун кIеве гьатиз хьайитIа,
Авур гьуьжетда кIватиз хьайитIа,
Аждагьандикай жемир кичIе ваз.
Анар кьуна хьиз, чуькьуькь вижеваз!

Ам кIап хьиз агаж хьайила ичин,
КIева, вегьена гичиндиз вичин!
Амай кIвалахар - вунни ви Аллагь!
Идалай артух заз чидач, валлагь.

-Чухсагъул ваз, Пехъ! Келле ава квехъ.
Ихтияр це заз давамардай рехъ?-
Гагь ял ягъиз таз, гагь ийиз чамар,
Кьулухъ таз фида, къубуяр, кIамар.

Акъатиз гьекьер, кьатI ийиз рекьер,
Вилик акъатда СтIал вацIун кьер.
Агакьна регъуьз, гатана ракIар,
Ахъа жезвач ам авуртIан кукIвар.

Регъверин гъиляй Генжедин къванцин,
Хабарни жезвач эверай ванцин.
Жагъурна эмбер, атIайвалди яд,
Залан тир регъвер акъвазна са-сад.

Хабар нивай гун? Аждагьандивай
Тух тежедай каш даим чандавай.
ЭкъечIна къецел Аждагьан-буба,
Ламран далудал пар ала зурба,

КIватIаша адаз гайила салам;
Чи КIватIаш такваз, акваз хьана лам.
Киснавай КIватIаш, амалдив регъуьз,
-Ва алейк салам! Ша тIун, хва, регъуьз!!!

ГьикI хьана КIватIаш сефил хьи чин?
-Сефил тахьана мад чна вучин?
Хуьре гьатна каш, рекьизва халкьар!
-ГишинзаватIа, тIуьрай чараз кьар!

Динж авуна хьуй акьулсуз эллер,
Дамах къачуна, алахьда вилер!
Вуж ятIа гужлу, вуж ятIа гъвечIи,
Чир жез амукьдач чаплани эрчIи!

Ваз акьван вучиз гуж ава зурба?!
-Лагьай са гаф тир, Аждагьан-буба,
-ГьакI лагь! Зи рикIиз хьана са бубат.-
Вегь жуван техил, види я нубат!-

Са гъвечIи герен регъвена техил,
Акур Аждагьан рахана пехил:
-Ша, КIватIаш, чна са цикIен чаран.
Акурдан сивяй яд фидай цIаран.

Гьи касди къалур авуртIа гьунар…
Гьа касдиз-цикIен ва тIуьнар-хъунар!
-Меслят хъсан я, жедалди дяве,
-Агь, дуьз кьуначни и кар на хиве?!-

Кьурай якни тум, машмашни пIини,
Вири зун хьурай, вид хьурай тини.-
Яд яз, гъуьруькай тIунавай вири,
Чарана цикIен, акъатиз гъери.
кьат1 ама
Ответить       0  
Спам

4 Сажидин Саиджамалович Саидгасанов.  
 
 
07.02.2014 15:19
 
Акъудна къулай эцигна къвалав,
ЧкIана регъуьз цикIендин ялав.
-Ша, чна гила къалурин гьунар!
-Герек къведани кьуршахар кьунар?

Аждагьан-буба хъуьрена кIевиз.
-Ваъ, яда, куркур къведа ви сивиз!
Гьунар къалуриз Аждагьанди чIар,
Вегьейла къулаз, куькIуьнна кIанчIар!

КIватIаша вегьей чIавуз яцран тум,
МичIи хьана регъв, гьатна чIулав гум!!!
-Инал вуна зун тухвана, КIватIаш!
Зи кими кьилиз къвезва са лапIаш.

Кьве сефер ама, килиг хъийин чун.
Ахпа я за ви, на зи чан къачун!-
Акъвазна КIватIаш са гъвечIи бубат:
-Вид я, Аждагьан, эгечIдай нубат!-

Аждагьандини, яна чилиз мет,
Вегьена къулаз юкь чIулав са нет.
Ам хъиткьир гару чукIурна руьхъвер,
Акатна сивик Аждагьандин хъвер:

-ГьикI я!?- лагьана,- Аждагьан кими,
Гьатна гьекьеда тIуьруькьуьм, чими.
КIватIаша хъалхъас къиб лугьур пепе,
Вегьейла регъвел акьалтна лепе!

Акъатна цIаяр, вилериз такур,
Хъиткьинна хъалхъас туп хьтин дакIур.
Аждагьан-пипIез, КIватIашни цавуз…
Акъатна, кьуна анар и чIавуз.

Вири къуватдив чуькьвейла анар
Къалурна вичихъ авай кьван гьунар!
Аждагьан ишез вилерив кьуру,
Чухваз эгечIна пацарив чуру:

-Аман, чан КIватIаш, дарман, чан КIватIаш!
Зун рекьимир! Ваз лукI хьурай, юлдаш!
-И дар девирда, Аждагьан-буба,
Кьиникь-зун патал гъалатI я зурба.

Гила амач вахъ виликан фурсар,
Вуна яхъ са-сад за гайи тарсар!
Регъуькай за ви ийида сарай,
-Зун гьиниз фида?!- Акъатна гьарай.

-Вун гьич санизни! Инал гъваш гичин,
Хъуьрез-хъуьрез заз къалур кван ви чин!
ТахьайтIа анар, чуькьвена кIевиз,
Рекьидай куркур гъида ви сивиз!

И регъверивай къакъудда за вун.
Хъсан крарив агудда за вун!
-Чир хьухь, ваз КIватIаш, Аждагьан кьуьзуь.
Ви лукI хьуналди анжах я рази!

Хабар нивай гун? Чи анардикай.
КIватIашахъ хьайи кьван гьунардикай.
Чуькьвена анар къуватдив вичин,
Вегьена къениз, агална гичин.

-Аждагьан-буба! Хьайила герек,
Эверда за ваз, гьелелиг хьухь тек!
Килигин, вахтар жедатIа дегиш,
Белки хъижеда чун мад чал дуьшуьш.

Шадвилив жуван куьтягьин негъил,
Секин авунва Аждагьан пехил,
КIватI хьана халкьар, ийизва кьуьлер,
Сада гъуьр регъвез, сада гъиз къуьлер.

Женнетдин ахъа хьайи хьиз ракIар,
Дагъдай хъуьрезвай ракъиниз муркIар.
Гьатна багълара билбилрин ванер,
Багьа къашариз элкъвезва къванер!

Цавани чиле къугъвазва къушар,
Шад я чилерал гадаяр, рушар.
Къужайри гузва хтулриз тарсар,
Къарийри кьуьзуь эвеязава сар!

Акьулдиз кьери, къватдиз зурба,
Гичинда суст я Аждагьан-буба!
Абуру гьана чIугурай кефер,
Заз ихтияр це куьтягьиз сефер.
============
Захъ яб акализ, чIугурбуруз къул,
ГъвечIи-чIехидаз пара чухсагъул!
Шаир Сажидин - стIалви Агъа,
Чир хьухь тирди квез виридаз мукьва!
Ответить       0  
Спам

avatar